Business Consultancy, Turnaround & Restructuring
Dönüşüm Yönetimi Merkezi
  • Turnaround Management
    Yeniden Yapılanma Hizmetleri
  • Efficiency Improvement
    Verimlilik ve Karlılık Artışı
  • Business Transformation
    Pazarlama Stratejileri Yönetimi
Emisyon-Döviz Paralelliği Grafiği

Döviz Artışı ile Para Hacmi İlişkisi

Emisyon-Döviz Paralelliği Grafiği

Merkez Bankasının eylül ortasındaki faiz artırımı sonucu tüm döviz ve altın fiyatlarında bir anda bir şok düşüş yaşandı. Akla ilk gelen şey bunun doğru ve sağlıklı bir iniş olup olmadığı ve kalıcı mı geçici mi olduğu idi !

TCMB 2018 yılı başından bu yana sürekli karşılıksız para basıyor. Seçimden önce bu para basımı iyice hızlandı ve ağustos sonlarına kadar zirveye ulaştı.

USD grafiğinin de aynı derecede nasıl yükseldiğini görebilirsiniz. Her ikisi de birbirine paralellik arz ediyor.

Haziran ayında yapılan seçimlerin karşılıksız para basılarak yapıldığı ancak bu durumun her nedense döviz veya altın da önemli bir artışa sebep olmadığı görünüyor. Bundan cesaret alınarak karşılıksız para basımının sürdüğü, ağustos ortalarında zirveye ulaştığı, ancak hemen ardından tüm dövizler ve altının aniden fırlaması ile hükümet tarafında bir şok yaşandığı ve yapılan hatanın ancak o zaman fark edildiği görülüyor

Benim eylül ortasındaki ilk izlenimlerim, TCMB ye müdahale edilmediği, TCMB nin teknik olarak yapılacakları şeyleri doğru yaptığı ve dövizdeki o andaki düşüşün kısa vadede geçici olmadığı yönünde idi, nitekim gidişat ta bunu gösteriyor.

Aşağıda göreceğiniz grafiğin son noktaları eylül ortasını gösteriyor, Ekim ortası itibarı ile emisyon hacmi bir önceki aya göre % 7 daha düşürüldü, yani 147 Milyar TL ye indi, bunun karşılığı dövizin de % 11 kadar indiği görülüyor.

Sözün kısası ekonomimizin bu derece bozulması, dövizin ve altının bu derece artması, bana göre seçimlerden önce yapılan harcamaları karşılamak için piyasaya sürülen karşılıksız para ile oldu. Örneğin iki kez dağıtılan emekli ikramiyeleri, hediyeler, seçim için harcanan paraların karşılığı dövizi fırlattı. Dövizin bu derece çıkması ise maliyet enflasyonu doğurdu, enerji ve petrol ürünleri başta olmak üzere lojistik, nakliye ile başlayan maliyetler bir anda artıverince enflasyon oranlarında rekorlara imza atıverdik

Şu anda görünen şey mali disiplinin yeniden sağlandığı yönünde ve bu da döviz ve altının daha da düşmesini sağlıyor

Diğer bir deyiş ile Rahip Bronson veya dış güçlerin oyunu filan değil bu. Ekteki grafikteki para arzı ve dolar artışındaki paralelliği net olarak görebilirsiniz

Bunun kalıcı olmasını diliyorum

Elbette dövizin yeniden düşmesi de ayrı sancılar doğurdu, firmaların normalleri yeniden değişti. Yapılan zamlar ne olacak, yüksek döviz ile ithal edilen mallar şimdi düşük fiyatla satılacağı için yeniden zararlar doğuracak

Bu konuda firmaların almaları gereken önlemleri 2016 yılında ekteki yazıda kısaca anlatmıştım. İlgi duyanlar aşağıdaki linkten erişebilirler. Bu yazıda anlatılan önlemleri alanlar son krizden etkilenmeden çıktılar.

https://donusumyonetimi.com/kur-riskleri/

Özhan Atalay
Dönüşüm Yönetimi Merkezi